خانۀ شیر ایران

Iran’s Dairy House, (IDH) ,Maison du Lait Iranian

دکتر محمدرضا احسانی

تمامی دست اندرکاران و کارشناسان صنعت شیر؛ به دنبال نزدیک به بیست و پنج سال مطالعۀ مستمر در خصوص وضعیت تولید، جمع آوری، فرآوری، توزیع و مصرف شیر؛ به این نتیجه رسیدند که موضوع تاسیس نهادی غیر دولتی به منظور سامان دادن کلیۀ جنبه های مربوط به شیر بسیار ضروری بوده و باید در شرایط حاضر به سرعت تحقق یابد. مشابه چنین نهادی در تمامی کشورهایی که این بخش در آنجا حائز اهمیت بوده و توسعه یافته وجود دارد و در برخی کشورها پیشینۀ آن به بیش از یک قرن می رسد. علت این که چرا شیر و فرآورده های آن می بایستی تحت توجهات خاص باشند، تاثیر این فرآورده ها در سلامت مردم، افزایش طول عمر و کارآئی و در یک کلام ایجاد نسلی پویا و سالم است.

در کشورهای اروپای غربی و آمریکای شمالی، مصرف سرانۀ شیر و فرآورده های آن (که با ضرائب خاص تبدیل به شیر مایع شوند) بسیار بالاست و با وجود این، سیاست هایی دنبال می شود که با عملی شدن آن ها جایگاه این فرآورده ها باز هم بالاتر می رود. به طور متوسط، دریافت کلسیم از این منبع روزانه 1500-1200 میلی گرم است و این فرآورده ها به تنهایی بیش از 70 درصد کلسیم مورد نیاز مصرف کنندگان را تامین می کنند. در کشور ما، دریافت کلسیم روزانه به طور متوسط 620 میلی گرم است که شیر و فرآورده های آن در حدود ثلث این میزان را تامین می کنند. نتیجه این که بر اساس آخرین یافته ها، بیش از نیمی از ایرانیان به درصدی از پوکی استخوان مبتلا هستند. در حالی که میزان افراد مبتلا به پوکی استخوان در کشورهای مهم تولید کنندۀ شیر با مصرف سرانۀ سالانه حدود 400 کیلوگرم، در حدود 7 درصد است. در برخی استان های ایران، کودکان کمتر از پنج سال تا 50 درصد گرفتار عقب افتادگی رشد ناشی از دریافت ناچیز کلسیم و ویتامین ها و عناصر موثر در جذب آن می باشند. بر اساس محاسبات قابل اعتماد، زیان اقتصادی ناشی از کمبود مصرف کلسیم، نزدیک به سه برابر قیمت شیر خام تولیدی سالانۀ کشور است. در این محاسبات زیان های ناشی از بستری شدن در منزل و از کار بازماندن محاسبه نشده است و صرفا هزینه های درمان بیمارستانی شکستگی در بیمارستان های دولتی و خصوصی، مورد توجه قرار گرفته است. همچنین زیان های بسیار سنگین و محاسبه نشدنی عقب افتادگی های رشد جسمی و ذهنی اصولا قابل محاسبه نمی باشد.

مشکل عمده ای که تا کنون بسیاری از تلاش ها را در جهت تحقق هدف فوق خنثی کرده، تعدد وزارت خانه ها و سازمان های متولی و تصمیم گیرندۀ این امر می باشد. این وضع اجازۀ تدوین برنامه های جامع و دراز مدت را برای تولید مادۀ اولیه، توسعۀ صنایع و افزایش کیفیت نمی دهد. به عنوان مثال در بسیاری از مناطقی که کشت علوفه دارای مزیت نسبی است، علوفه کشت نمی شود و صنایع فرآورده های شیری نیز در بهترین نقاط با مناسب ترین ظرفیت احداث نشده اند.  

همچنین به علت فقدان مدارس اختصاصی؛ موضوع تربیت مدیران، کارشناسان، تکنسین ها و کارگران ماهر و نیمه ماهر مورد توجه نبوده است.

 در تمام کشورهایی که این بخش متحول شده است، سیاست گذاری ها توسط نهادی غیر دولتی متشکل از نمایندگان بخش های مختلف انجام می شود. به عنوان مثال در کشور هند، احداث Indian Dairy Board در اواخر دهۀ 50 میلادی باعث شد که تولید شیر از 22 میلیون تن، به نزدیک 90 میلیون تن در سال افزایش یافته و توسعۀ کلیۀ بخش ها به طور متوازن پیشرفت نماید.

شایان ذکر است که طی دو دهۀ گذشته، میزان شیری که از مجرای صنعت گذشته و به بازار عرضه می شود از 4 میلیون تن در سال فراتر رفته است. وجود ده ها کارخانۀ بزرگ و صدها کارخانۀ کوچک و هزاران مرکز جمع آوری شیر، ضرورت هرچه سریعتر احداث این نهاد را مطرح می کند.

خانۀ شیر ایران:

پیرامون چگونگی احداث این نهاد بیش از دو دهه مطالعه و گزارش وجود دارد. در این بررسی ها ضمن مطالعۀ تشکل های مشابه کشورهای دیگر؛ با توجه به شرایط خاص ایران؛ ساختارهای تشکیلاتی و اجرائی مناسب طراحی و پیشنهاد شده اند. خانۀ شیر ایران می بایستی در مدتی در حدود 2 تا 3 سال تحت حمایت نهاد دیگری باشد و بعد از آن، با اختصاص مبلغ ناچیزی از قیمت شیر تحویل شده به صنایع بودجه و هزینه های آن توسط تشکل های عضو تامین می گردد. 

كاربران محترم مي توانند نظرات وپيشنهادات خود را با ما در ميان گذارند. آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسكریپت دارید